Новости / Общество

Выпрабавана на сабе. Ці можна выжыць у Баранавічах, размаўляючы па-беларуску. «Патэльні? А что это?»

21.02.2019, 9:23 / remove_red_eye 1810 / chat_bubble30

Напярэдадні Дня роднай мовы, які адзначаецца 21 лютага, карэспандэнт Intex-press тыдзень размаўляла па-беларуску. З якімі складанасцямі яна сустрэлася, ці падтрымалі яе ў гэтым эксперыменце блізкія і чаму яна вырашыла не вяртацца да рускай мовы.

Выпрабавана на сабе. Ці можна выжыць у Баранавічах, размаўляючы па-беларуску. «Патэльні? А что это?»

Апошнім часам у Баранавічах усё часцей можна заўважыць білборды на беларускай мове. Фота: Яўген ЦІХАНОВІЧ

Беларускую мову я чую з дзяцінства: матуля калісьці працавала ў беларускамоўнай школе і пасля працы працягвала размаўляць па-беларуску дома. Мая першая спроба карыстацца роднай мовай адбылася  шэсць гадоў таму – падчас сесіі ва ўніверсітэце. Тады мяне хапіла на некалькі дзён.

Калі ў рэдакцыі прапанавалі тыдзень паразмаўляць па-беларуску, я адразу згадзілася. Па-першае, беларуская мова прыгожая, па-другое, родная мова выклікае прыемныя ўспаміны з дзяцінства. Пераход з расійскай на беларускую мову я запланавала на панядзелак, 11 лютага, і напярэдадні ўвечары нават пракручвала ў галаве прыклады размоў, успамінала словы. Аднак усё пайшло не па плане…

«Здавалася, нібы за мяне размаўляў нехта іншы»

З раніцы я пайшла на паседжанне суда. Знаёмых, з якімі трэба было павітацца, я сустрэла менавіта там. Падышла і пачала размову… па-руску. Гэта быў не страх і не сорам – я проста забылася пра тое, што сёння пачынаю размаўляць на беларускай мове.

РЕКЛАМА

Напомнілі мне пра гэта ў рэдакцыі: калегі запыталі, ці помню пра эксперымент, і я, толькі што сыпаўшая словамі па-руску, змоўкла. Ну як я магла забыцца?!

Другую палову дня я сумленна спрабавала размаўляць па-беларуску. Прызнаюся, было вельмі складана: у галаве круціліся толькі рускія словы, і ўсе заўважылі, як я спатыкаюся амаль на кожным сказе. Тое, як я гаварыла, здавалася мне ненатуральным, нібы за мяне размаўляў нехта іншы. Гэта засмучала. Трэба было нешта прадпрымаць.

Дома я вырашыла паглядзець «Новую зямлю». Фільм ідзе прыблізна дзве гадзіны. Гэтага часу аказалася дастаткова, каб звыкнуцца і ўспомніць словы. І, кладучыся спаць, я з нецярпеннем чакала наступнага дня, каб даказаць калегам, што размаўляць па-беларуску я ўсё ж такі магу.

«А чаму па-беларуску?»

Аб тым, што буду размаўляць па-беларуску, я нікога не папярэдзіла. Мабыць, таму паведамленні з пытаннем «а чаму па-беларуску?» я па некалькі разоў на дзень атрымлівала ў сацсетках і чула пры гутарках. «А хіба ў гэтым ёсць нешта дзіўнае?» – дапытвалася я, і ўсе адказалі, што няма. Але ніхто не пачаў адказваць мне на беларускай мове.

Мяне не падтрымалі ні сябры, ні бацькі. Спачатку ім спадабалася ідэя размаўляць са мною па-беларуску, але больш чым на тры сказы нікога не хапіла. Хлопец размаўляць са мной на беларускай мове і не спрабаваў – адразу запытаўся, калі я вярнуся да рускай.

РЕКЛАМА

Даволі няпроста прыйшлося на працы, бо я вяду крымінальную тэматыку. Да таго, што мне будуць адказваць па-руску, я была гатовая. Але ж я і сама не ведала міліцэйскіх тэрмінаў, таму, каб не губляцца падчас тэлефонных размоў, загадзя запісвала пытанні ў сшытак. Дарэчы, і ў міліцыі, і ў пракуратуры мяне разумелі і адказвалі на пытанні. Праўда, па-руску.

"13,3% школьнікаў навучаліся па-беларуску ў сярэдніх школах краіны ў 2015–2016 гадах, па дадзеных Белстата. Для параўнання: у 1994–1995 гадах гэта лічба складала прыкладна 75%.

Прадаўцу падказвалі людзі з чаргі

Непаразуменні часцей узнікалі ў крамах. У першы ж дзень, калі я запыталася пра кошт крабавых палачак, прадавец двойчы перапытала, што я хачу. А мужчына, які разлічваўся перада мною, нават зрабіў некалькі крокаў наперад, азірнуўся і паглядзеў на мяне, быццам на дзіва. Мне стала няёмка – нібы апынулася ў іншай краіне.

Па іроніі лёсу менавіта на «беларускамоўным» тыдні мне спатрэбілася новая патэльня. Здавалася б, проста патэльня. Але ў гандлёвым цэнтры слова «патэльня», мабыць, ніколі не чулі.

– Простите, что? Что вы ищете? Патэльні? А что это такое? – некалькі разоў перапытаў мяне хлопец-кансультант, а потым пазваў на дапамогу калегу. Калега, пачуўшы, што мне патрэбна, на некалькі хвілін «завіс», а потым прапанаваў пашукаць самастойна.

Самым вялікім здзіўленнем тыдня стала тое, што мяне не зразумелі… на аўтавакзале. Не ведаю, якія словы ўвагналі прадаўца ў ступар – «калі ласка» ці «чыпсы з печы», але яна чамусьці раззлавалася і нават не чула, як людзі з чаргі падказвалі ёй, што мне трэба. І гэта на вакзале, дзе бывае многа вяскоўцаў. Няўжо там беларуская мова –рэдкасць?

Затое як прыемна было пачуць адказ па-беларуску ад… сталічнага таксіста (на выхадныя я ездзіла ў Мінск). Мужчына распавёў, што звычайна размаўляе па-руску, але ўжо не першы раз вязе беларускамоўных:

– Ім я адказваю па-беларуску. Мне не складана, а пасажырам прыемна.

Адкрыла дакументальныя фільмы пра паэтаў

Кожную раніцу за сняданкам я гляджу відэа з жартамі. Падчас эксперыменту рабіць выключэнне я не планавала. Аднак знайсці відэа з беларускімі жартамі амаль нерэальна. А вось дакументальных фільмаў, асабліва пра паэтаў, у інтэрнэце было шмат. Вырашыла глядзець іх. Дарэчы, вершы раніцаю натхняюць лепш за жарты.

Сучасных замежных фільмаў з беларускім агучваннем у агульным доступе таксама мала. Пашукавікі ў асноўным прапаноўвалі беларускае кіно. Нядрэнна, канешне, але мне хацелася б паглядзець што-небудзь больш папулярнае.

Што цалкам задаволіла, дык гэта беларуская музыка. Спачатку я слухала тых музыкаў, пра якіх ведала сама, а потым кампазіцыі, якія параілі калегі. А вось на чытанне беларускіх твораў часу не было.

Няёмка размаўляць па-руску

Дзесьці на чацвёрты дзень заўважыла, што канчаткова звыклася з беларускай мовай і гучаць яна пачала натуральна. Канешне, нават праз тыдзень у меня праскокваюць рускія словы, але гэта, я лічу, пытанне часу.

Увечары ў нядзелю я з сумам зразумела, што тыдзень скончыўся. Аднак у панядзелак родным і калегам я пажадала «Добрай раніцы» і працягнула размаўляць на роднай мове. Прычына – мне няёмка чуць рускую мову са сваіх вуснаў. Эксперымент, які спачатку ўспрымаўся як звычайнае рэдакцыйнае заданне, змяніў мае адносіны да беларускай мовы. Я вырашыла і далей размаўляць па-беларуску. Калі не ўвесь час, то хаця б з сябрамі ды роднымі.

Ці змянілася стаўленне да беларускай мовы ў Баранавічах?

Мікалай Падгайскі, былы старшыня Баранавіцкай суполкі Таварыства беларускай мовы:

– Паступова расце і папулярнасць беларускай мовы, і павага да беларускамоўных. Ужо няма таго адчужэння, что было напрыканцы савецкага часу. Мяне больш хвалюе, што на дзяржаўным узроўні беларуская мова ў нас фактычна вынішчаецца. Усё павінна ісці з адукацыі, а мы не можам дабіцца адкрыцця беларускамоўнай школы ці класа. Зараз у горадзе працуе два беларускамоўныя класы, у мінулым навучальным годзе былі беларускамоўныя групы ў васьмі садках. Пакрыху ў нас з’яўляюцца беларускамоўныя шыльды, але гэта вынік працы асобных людзей ці арганізацый. Цэнтральна нічога не мянялася.

Не магу сказаць, што ў нас стала больш беларускамоўных гараджан.Чалавек, які зараз размаўляе па-беларуску, перавучыўся: раней родная мова была забытай, таму, каб на яе перайсці, трэба спачатку яе вывучыць.

Таццяна Малашчанка, маці дачок, якія навучаюцца ў беларускамоўных класах:

РЕКЛАМА

– Мне здаецца, што апошнім часам беларуская мова ўсё менш пужае жыхароў нашага горада. Калі некалькі гадоў таму гараджане цураліся беларускамоўных людзей, то зараз нават спрабуюць адказваць па-беларуску. Нядаўна мы рабілі свята для малодшай дачкі на дзіцячай пляцоўцы. Бацькі і дзеці, якія бавіліся каля нас, потым выказалі нам удзячнасць за тое, што пачулі родную мову.

Яшчэ адно назіранне – у Баранавічах пачалі з’яўляцца шыльды, на якіх дублююцца назвы вуліц на беларускай мове. З’яўляецца і беларускамоўная рэклама. Канешне, не магу не адзначыць, што беларускамоўныя класы, у якіх навучаюцца мае дочкі, таксама сталі больш папулярнымі. У гэтым годзе ў клас да старэйшай дачкі прыйшлі дзве дзяўчынкі. Наколькі я ведаю, хутка новенькія з’явяцца і ў класе малодшай.

Юлія Траццяк, былая выкладчыца моўных курсаў «Мова нанова»:

– Цяжка ацаніць, палепшылася сітуацыя ці пагоршалася, бо я размаўляю па-беларуску, колькі сябе памятаю, і большасць людзей, якія са мной вядуць размову, размаўляюць таксама па-беларуску. Вельмі часта людзі пераходзяць на беларускую мову, калі чуюць, што я звяртаюся да іх па-беларуску. Напрыклад, гэта адбываецца ў крамах, цырульнях і медыцынскіх установах.

Магчыма, у Мінску беларуская мова больш распаўсюджана, але ў сталіцы ўсе працэсы больш яркія і маштабныя. Каб зразумець, чаму чалавек не размаўляе па-беларуску, ён павінен задаць гэта пытанне сабе і адказаць таксама сабе. Мне здаецца, што гэта не пытанне моды.

Читать также
Комментарии

Правила комментирования

30
Оставить комментарий

Пожалуйста, авторизуйтесь чтобы добавить комментарий.
12 Цепочка комментария
18 Ответы по цепочке
12 Последователи
 
Популярнейший комментарий
Цепочка актуального комментария
12 Авторы комментариев
Kol_ya_n777zhene4kaЮрий К.PinkFloyd Авторы недавних комментариев
  Подписаться  
новее старее большинство голосов
Уведомление о
Nickname
Участник
Комментатор
Первая сотня
Загрузка аватара
За просмотр контента
За посещение сайта

Чытау i толькi пад канец зразумеу, што напicан артыкул на мове… =)

Patrick
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

Родная мова — это здорово. Но только, даже те кто пытается размауляць, делает это не чистом белар. языке, а на трасянке.

elgatomarinero
Участник
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта

Не лічу, што ў гэтым ёсць нешта дрэннае. Перайсці адразу на мову спачатку складана, таму з трасянкі амаль усе пачыналі. Мовазнаўцы нават часам кажуць, што калі хочаш казаць што-небудзь па-беларуску, але не ўпэўнены ў правільнасці якога-небудзь слова, то лупі як ёсць, трасянкай; а потым ужо праверыш у слоўніку

Patrick
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

И я в их числе…

wik
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
Глаз как у орла
За посещение сайта
Логин на сайт

– Простите, что? Что вы ищете? Патэльні? А что это такое? – некалькі разоў перапытаў мяне хлопец-кансультант… (брыдка не разумець мову той краіны дзе ты жывеш !)

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

А что это? Я тоже не знаю🤔

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Сковорода! 😉

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

По тексту догадался 😁😎

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Я всегда знал!

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

У тебя тоже мама учитель беларускай мовы?

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Нет 🙂

elgatomarinero
Участник
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта

Па справядлівасці, я вось ведаю, што такое патэльня, але ў дадзеным выпадку таксама мог бы ад нечаканасці не зразумесь спачатку, пра што вядзецца гаворка

eni.
Участник
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
Загрузка аватара
За посещение сайта

Все понимают беларуский язык, а вот правильно сказать невсегда получается.

Дима
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта

Пераход з расійскай на беларускую мову ))) Тоже самое, что и з американской!

Дима
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта

Так какую патэльню все-таки купила? Чугунную, тефлоновую алюминиевую??? Вот как человека понять если нужна патэльня?

Zmicher
Участник
За просмотр контента
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта

Можа пара газеце зрабіць версію на беларускай мове . А за рэпартаж дзякуй — вельмі цікава.

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Для начала можно просто больше материалов давать.

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

Это (с большой вероятностью) приведёт к уменьшению читающей издание аудитории.

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

И можно буден закрываться.😁

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

Мова — размау́ляць толькi па прыколу😜

PinkFloyd
Участник
За просмотр контента
Загрузка аватара
За посещение сайта
Комментатор
Первая сотня

А вось вам і вынік г.зв. адукацыі. -60% ад тых, хто вывучае беларускую. Аніякімі білбордамі ды шыльдамі тут не дапаможаш..
Хто вывучаў у 90-ых, той яшчэ можа праз некаторы час перайсці на мову. Цяперашняй моладзі спачатку трэба яе вывучыць. Але ж навошта яе вучыць, калі перспектыў няма ? Вось вырабілі, дык вырабілі…

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Я трохи размауляю на роднай мове. И разумею таксама.

Юрий К.
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта

Честно говоря, с удивлением прочитал о трудностях, с которыми столкнулась автор статьи. В моём окружении процентов 80 людей заўсёды размаўляюць на роднай мове — мы бываем в самых разных бытовых ситуациях, и я практически ни разу не видел проблем. Как правило, реакция у окружающих либо никакая, либо положительная. Положительная, кстати, очень часто. А когда покупатель слышит, что продавец в краме кажа на мове, то чуть ли не каждый второй фразы с третьей пачынае спрабаваць адказваць так жа. И людям это явно нравится, о чём они и говорят, не скрывая удовольствия.

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

Ваше окружение, увы , не вся страна.

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Чего люди стесняются родного языка?

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

Потому что не понимают. И не знают.

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Начать учить никогда не поздно. Да и как можно белорусский не понимать?

zhene4ka
Участник
Загрузка аватара
За просмотр контента
Комментатор
Первая сотня
За посещение сайта
Глаз как у орла

1. Зачем ?
2. Вот придёт такая «вумная» за патэльней и окажется , что никто вокруг и не знает 😉

777
Участник
Загрузка аватара
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
За посещение сайта
Доверие

Знание лишним никогда не бывает.

Kol_ya_n
Участник
Комментатор
Первая сотня
За просмотр контента
Загрузка аватара
За посещение сайта

Статья написана той самай беларускай моваю, которую я знал в школе и которая и у меня «выклікае прыемныя ўспаміны з дзяцінства». А вот здесь явная несуразица: «Пераход з расійскай на беларускую мову я запланавала на панядзелак…». Как минимум это неграмотно. Ведь в остальном тексте правильно: «вырашыла не вяртацца да рускай мовы», «пачала размову… па-руску» (не «па-расійску» же). Источники с такой как бы «беларускай мовай», попадающиеся в интернете, переполненные мягкими знаками я просто не могу читать. Беларуская мова в Беларуси не должна вызывать какого-либо удивления, по-моему это очевидно. Если кто-то для себя решил размаўляць па-беларуску, думаю большинство людей прекрасно всё будут… Подробнее »

Scroll Up