Новости / Общество

Дарога да вёскі Вызарак вядзе ў нікуды

6.12.2014, 15:18 / remove_red_eye 189 / chat_bubble

У Беларусі многіх населеных пунктаў, якія яшчэ значацца на картах, па сутнасці ўжо няма. Там стаяць пахіленыя, знявечаныя часам хаціны, некаторыя з дамоў гарадскія жыхары прыдбалі пад лецішча. Але жыццё там толькі цепліцца. Той, хто застаўся, проста дажывае свой век, не жадаючы  пераязджаць да дзяцей. Іншых ніхто да сябе і не кліча… А між тым менавіта вёска заўсёды была носьбітам нацыянальнай культуры, захавальніцай мовы тытульнай нацыі. 

Вось і ў вёсцы Вызарак, што належыць да Гарадзішчанскага пасялковага Савета, жыве тры працаздольныя сям’і і чалавек з пятнаццаць пенсіянераў, некаторым з якіх далёка за 70. Большасць з іх суродзічы на зіму забіраюць у горад.

Як расказвае адзін з былых жыхароў Вызарака Браніслаў Кузьміч, які ўжо шмат год як атабарыўся ў Баранавічах, сяло вымірае. З яго блізкіх там засталася толькі хросная. Здавалася б, дарога да вёскі добрая, не трэба ў бездарожжа, як раней, рабіць кругаля 45 км і ехаць у Вызарак праз Гарадзішча. Ад Баранавіч па шашы, а пасля гравійцы цяпер туды 25 км. Вёска далучаная да моцнай гаспадаркі, і палеткі наўкол паселішча абрабляюцца як след тэхнікай птушкафабрыкі «Дружба». А людзі тут не трымаюцца, з’язджаюць у горад. Там усе выгоды, там святло не толькі ў вокнах, а і на вуліцах. У гарадскіх крамах цяпер – што душа пажадае, абы грошы. Але, выехаўшы ў райцэнтр, трэба цэлы дзень чакаць аўтобуса, каб вярнуцца дадому.

З 1989 года Браніслаў Кузьміч жыве ў Баранавічах.

РЕКЛАМА

З 1989 года Браніслаў Кузьміч жыве ў Баранавічах.

…жылі добра і весела


Раней у гэтых мясцінах усё было інакш. Вёска пры лесе цягнулася на кіламетр у даўжыню. Школы, праўда, у Вызараку сваёй не было. Па кладках праз рэчку, якую хто называе Змейкай, хто Ніткай, хадзілі вучыцца ў Скробава, там навучальная ўстанова працавала ў былым панскім маёнтку. Пасля пабудавалі новую. І вучняў хапала! У Вызараку было 35 двароў, у кожнай хаце па двое-трое дзяцей. Таму ў Скробаўскай васьмігодцы ў класах налічвалася па 20–25 вучняў. Цяпер і там двухпавярховы будынак школы пустуе – зачынілі.

Браніслаў узгадвае, як па-свойму цікава жылося ў пару дзяцінства і юнацтва на яго малой радзіме. Недалёка ад вёскі такія цудоўныя ўзгоркі – малая Швейцарыя! Улетку было проста цікава пабадзяцца па пералесках, назбіраць ягад ці грыбоў, узімку скаціцца з гары на лыжах. У Першую сусветную недалёка ад вёскі праходзіла лінія фронту, засталося шмат акопаў, дзотаў, бліндажоў. Хлапчукі даследавалі гэтыя збудаванні, выкопвалі там не толькі патроны, а і саржавелыя вінтоўкі. Былі там і вялікія нямецкія могілкі часоў Першай сусветнай. Іх зааралі, цяпер там сеюць жыта.

Але не толькі забаўляліся ў дзяцінстве вяскоўцы. На сяле заўсёды было шмат працы. На вялікім балоце за вёскай капалі і сушылі на паліва торф, рукамі рвалі лён, палолі буракі – і цукровыя, і кармавыя, вазілі сена. Маці Вераніка, якую ў вёсцы называлі Вэрця, працавала ў калгасе. Прывучала да працы сына і двух сваіх малодшых дачок.

– Як хацелася пабегаць па лесе, пагуляць з такімі, як сам, падлеткамі, а трэба было браць матыку і ісці ў поле, – узгадвае Браніслаў.

Бацька Браніслава Рычард (у сяле яго называлі Рысь), быў кавалём. Ён хоць і працаваў на калектыўную гаспадарку, але і каваў жалеза ў кузні, якая раней была сямейнай уласнасцю. І перанесці яе на калгасны двор не даў. Так яна і стаяла каля хаты. Рабіў усё – і колы да вазоў акоўваў, і сякеру добрую мог зладзіць – абух каваў, а лязо атрымлівалася з рысоры ад «МАЗа».

У кожнага свой шлях

У дзясятым класе, калі вучыўся ўжо ў Гарадзішчанскай школе, Браніслаў атрымаў вадзіцельскія правы. Гэта і вызначыла яго далейшы лёс. Кіроўцам быў у войску, калі служыў на Львоўшчыне ў ракетных войсках стратэгічнага прызначэння, а прыйшоўшы дадому, пайшоў вадзіцелем у калгас на ГАЗ-51, дзе дзевяць з паловай год і адпрацаваў. Браніслаў хадзіў з сябрамі на гулянкі, разам скакалі вакол агню на Купалле, здымалі весніцы ў суседзяў, спявалі песні на Вялікдзень, на Каляды ў кузаве грузавіка «з будай» ездзілі ў Скробава на танцы. Адзначалі і савецкія, і рэлігійныя святы. Але тое, што людзі былі тады вельмі набожныя – не скажаш. Хутчэй, гэта была даніна традыцыям. Узгадвае Браніслаў адзін з цікавых велікодных эпізодаў. Сусед спазніўся на набажэнства ў храме і, калі ішоў туды, каб пасвянціць яйкі, людзі ўжо вярталіся дадому. Што заставалася рабіць? Падняў хустачку з тым, што нёс над галавою, і ўсклікнуў: «Яйкі, царкву бачылі?! Ну то і добра». Пасля гэтага з чыстым сумленнем рушыў дадому.

Адразу пасля службы ў войску Браніслаў Кузьміч працаваў у калгасе на ГАЗ-51.

Адразу пасля службы ў войску Браніслаў Кузьміч працаваў у калгасе на ГАЗ-51.

У роднай вёсцы пазнаёміўся Браніслаў са сваёй суджанай Марынай, якая прыехала да сяброўкі ў госці з Баранавіч. У 1989 годзе яны пажаніліся і з таго часу жывуць у горадзе. Выгадавалі двух сыноў – адзін, як і бацька, стаў кіроўцам, другі служыць у войску. Браніслаў шаснаццаць з паловай год адпрацаваў вадзіцелем на «Бархіме» і ўжо шмат год аддаў гэтай жа прафесіі ў ЖКГ. Па родных мясцінах ён сумуе і цяпер.

– Калі бацькі былі жывыя, мы ездзілі туды кожны тыдзень, – гаворыць ён. — Апошнім часам усё радзей бываем. Але могілкі пры магчымасці наведваем.

Хата Кузьмічоў, якой ужо амаль сто год, пакуль трывае, стаіць. Але наглядаць за падворкам у гаспадароў часу няма.

Што застанецца нашчадкам?

РЕКЛАМА


…Ёсць на ўскрайку Вызарака крыніца, якую называюць Цыментовай. Назву такую атрымала таму, што з трох бакоў добра ўзятая ў бетон. Калі нехта з вёскі працаваў недалёка ад яе, заўсёды хадзілі туды напіцца. Вада там ледзяная – зубы зводзіць. І смачная. Праўда, цяпер сцяжына да крынічкі паціху зарастае і знойдзе яе не кожны…

Вызарак – неперспектыўная вёска. Крамы тут як не было, так і не будзе (аўталаўка, праўда, прыязджае). Але тыя, хто тут застаўся, трымаюцца адзін аднаго. І варта нам было з’явіцца каля сядзібы Кузьмічоў, як у горад паляцела паведамленне, што нехта чужы ходзіць каля іх хаты. А здаецца, і святло нідзе не гарэла, і весніцы не рыпелі.

Хутка зіма. І стане ў Вызараку зусім пуста.

– Дарога ў вёску Вызарак цяпер добрая, – гаворыць Браніслаў. – Праўда, няма каму сюды ездзіць.

Ліхтар на дрэве спадзяецца, што яго яшчэ запаляць.

Ліхтар на дрэве спадзяецца, што яго яшчэ запаляць.

Читать также
Комментарии

Правила комментирования

comments powered by Disqus
Scroll Up